Logo Syrenka Warszawska Biała Syrenka w Niebieskim Kole

Miasto StołeczneWarszawa

A A A
Razem dla czystego powietrza

Baza Wiedzy

Co to są zanieczyszczenia powietrza?

Zanieczyszczenia powietrza są to substancje wprowadzane do powietrza atmosferycznego w trakcie naturalnych procesów lub w wyniku działalności człowieka. Ze względu na swoją szkodliwość dla zdrowia ludzkiego zaleca się redukcję ich emisji (związanej ze spalaniem paliw kopalnych do celów grzewczych oraz transportu), a ich poziom w powietrzu jest monitorowany. Zanieczyszczenia powietrza dzieli się na pyłowe oraz gazowe. Ze względu na swoją szkodliwość dla zdrowia ludzkiego do obliczania Warszawskiego Indeksu Powietrza bierze się pod uwagę stężenia pyłu zawieszonego (PM10 i PM2,5) oraz ditlenku azotu (NO2).

  • Pyłem zawieszonym PM10 (PM z ang. particulate matter) określa się zawieszone w powietrzu cząstki, których średnica zastępcza jest równa 10 µm (0,000010 metra). Średnica zastępcza cząstek zawieszonych w powietrzu noszących miano pyłu zawieszonego PM2,5 jest równa 2,5 µm (0,0000025 metra). Dla porównania przekrój ludzkiego włosa ma średnicę wynoszącą ok. 50-70 µm.
  • Ditlenek azotu (NO2) to zanieczyszczenie gazowe dostające się do atmosfery między innymi w wyniku niepełnego spalania paliw np. w silniku Diesla.

Aby określić ile zanieczyszczeń powietrza znajduje się na danym obszarze stosuje się odpowiednie techniki pomiarowe oraz modelowanie matematyczne. Ilość zanieczyszczeń powietrza wyraża się jako tzw. stężenie masowe, czyli masę zanieczyszczeń powietrza na metr sześcienny powietrza np. w [µg/m3].

Dlaczego zanieczyszczenia powietrza są szkodliwe dla zdrowia?

Cząstki stałe wchodzące w skład pyłu zawieszonego mają zróżnicowane kształty i skład chemiczny. Ze względu na swój niewielki rozmiar w trakcie oddychania z łatwością przenikają do głębokich partii układu oddechowego, krążenia a nawet układu nerwowego. Pyły są uznane za czynnik o udowodnionym oddziaływaniu rakotwórczym m.in. są czynnikiem ryzyka raka płuc i pęcherza moczowego. Powodują zaburzenia czynności płuc, podrażnienie dróg oddechowych, trudności w oddychaniu, kaszel, zwiększenie zaostrzeń w przebiegu astmy i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Ich wdychanie sprzyja powstawaniu stanu zapalnego w układzie krążenia, miażdżycę, zwiększenie ryzyka zawału mięśnia sercowego. Wysokie stężenia ditlenku azotu (NO2) może wpływać drażniąco na drogi oddechowe i powodować zaostrzenia chorób układu oddechowego, w tym. zwłaszcza u dzieci i osób chorujących na astmę oskrzelową. Przy bardzo wysokich stężeniach może wywoływać zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, a nawet przedwczesne zgony.

Co powoduje wysokie stężenia zanieczyszczeń powietrza w Warszawie?

Za występowanie wysokich stężeń zanieczyszczeń powietrza w Warszawie odpowiadają emisje zanieczyszczeń powietrza z transport drogowego, sektora komunalno- bytowego czyli spalania paliw w celach grzewczych (tzw. niska emisja) w tym niedozwolone spalanie odpadów oraz napływ zanieczyszczeń powietrza z poza granic miasta i warunki meteorologiczne.

Co to jest smog?

Nie za każdym razem kiedy obecne jest w powietrzu wysokie stężenie zanieczyszczeń mamy do czynienia ze smogiem. Nazwa smog pochodzi od złożenia dwóch angielskich słów „smoke”- dym i „fog”-mgła. Jest to zjawisko współwystępowania mieszaniny różnych zanieczyszczeń powietrza i specyficznych warunków meteorologicznych. Warunkiem sprzyjającym powstawaniu smogu jest również topografia terenu utrudniająca mieszanie mas powietrza.

Dlaczego nie można spalać odpadów (w piecu, kominku czy ognisku)?

Spalanie odpadów jest niedozwolone i podlega karze grzywny. Spalanie odpadów powoduje dostawanie się do powietrza wielu drażniących drogi oddechowe, toksycznych i rakotwórczych substancji takich jak m.in. wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, dioksyny, formaldehyd, cyjanowodór.

Co zrobić, gdy z komina sąsiada leci śmierdzący dym albo spala on odpady w swoim ogródku?

Zanieczyszczenia powietrza mogą negatywnie wpływać na zdrowie ludzi. Zatem, na początku, należy podejść do problemu polubownie i spróbować porozmawiać z sąsiadem i wyrazić swoje zaniepokojenie. Jeśli to nie poskutkuje pozostaje zgłosić taki proceder odpowiednim służbom. Od 2016 roku działa w warszawskiej Straży Miejskiej referat ds. środowiska. Zajmuje się on między innymi interwencjami w zakresie termicznego przekształcania odpadów poza spalarniami i współspalarniami. Każdy, kto wrzuca odpady do domowego pieca czy kominka, popełnia wykroczenie. Grozi za to grzywna do 10 tys. zł. Strażnicy miejscy mają upoważnienia do wejścia na teren posesji. Mogą też poprosić właściciela, by pokazał, czym pali. Numer alarmowy Straży Miejskiej to 986.

Jak mogę dbać o jakość powietrza w Warszawie?

Należy porzucić albo znacząco ograniczyć przemieszczanie się po mieście samochodem na rzecz komunikacji miejskiej, w tym systemu roweru publicznego Veturilo. Ewentualnie można rozważyć zakup samochodu elektrycznego albo korzystać z systemów tzw. car sharingu, czyli wynajmowania auta na minuty. Posiadaczy indywidualnych źródeł ogrzewania w gospodarstwie domowym zachęca się do wymiany źródła ogrzewania (np. na sprawniejszy kocioł wyższej klasy), zwiększania jakości lub zmiany rodzaju wykorzystywanego paliwa (np. z węglowego na gazowe) lub podłączenia się do miejskiej sieci ciepłowniczej. W przypadków wystąpienia wysokich stężeń zanieczyszczeń powietrza (gdy indeks WIPo osiągnie poziom trzeci lub czwarty) zaleca się rezygnację z wykorzystywania kominków. Więcej informacji na temat np. możliwości uzyskania dotacji od Urzędu m.st. Warszawy na modernizację kotłowni czy wykorzystanie lokalnych źródeł energii odnawialnej można znaleźć na stronie: http://zielona.um.warszawa.pl.

Jak wygląda kwestia aktywności fizycznej w zanieczyszczonym środowisku?

Intensywna aktywność fizyczna (bieganie, jazda na rowerze, itp.) w czasie podwyższonych stężeń zanieczyszczeń nie jest zalecana. Uważa się jednak, że osoby aktywne fizycznie są bardziej odporne na negatywny wpływ zanieczyszczeń powierza na zdrowie niż inne grupy społeczne. Dowiedziono jednak, że długotrwałe narażenie osób aktywnych na zanieczyszczone powietrze może skutkować spadkiem ich wydolności w stosunku do osób, które wykonywały te same ćwiczenia w środowisku niezanieczyszczonym. Warto zatem rozważyć ćwiczenia w pomieszczeniach zamkniętych albo skrócenie czasu treningu na zewnątrz. Nie ulega jednak wątpliwości, że uprawianie sportu wpływa na poprawę jakości życia i zdrowia. Zaleca się profilaktycznie każdemu wykonywanie codziennej aktywności dostosowanej do możliwości organizmu oraz warunków środowiskowych. Interesując artykuł na temat biegania w smogu znajdą Państwo na stronie Trening Biegacza.

Czy projekt związany z Warszawskim Indeksem Powietrza będzie rozwijany?

Tak, jest to projekt wieloletni, który zakłada m.in. budowę Warszawskiej Sieci Informacji o Jakości Powietrza, w skład której będą wchodziły nowe punkty pomiarowe na terenie stolicy. W perspektywie pozwoli to na dokładniejsze informowanie społeczeństwa o jakości powietrza w miejscu przebywania oraz umożliwi sprawne zarządzanie działaniami związanymi z przeciwdziałaniem i minimalizowaniem sytuacji podwyższonych stężeń zanieczyszczeń.